Sinds de 3^de eeuw worden de evangelisten aangeduid met vier symbolische wezens:

• Matteus als gevleugelde mens (ook wel engel)
• Markus als gevleugelde leeuw
• Lukas als gevleugeld rund
• Johannes als gevleugelde arend

De herkomst van die vier wezens gaat terug op oude oosterse mythen; daarin fungeren zij als bewakers van de vier zuilen waarop de wereld is gegrondvest.
Zo komen ze ook in de bijbel terecht, zowel in het Oude als in het Nieuwe Testament.
Bij Ezechiël begeleiden ze de Godsverschijning: Ezechiel 1, 4-6.10.13-14.22 & Ezechiel 10, 12.14
In het boek van de Openbaring ondersteunen ze de verering van God: Openbaring 4, 5-7

Het waren Ireneus van Lyon en Hippolytus van Rome die vroeg in de 3^de eeuw bedachten, dat deze diersymbolen op de evangelisten toegepast konden worden. Zo werd:

• Matteus vereenzelvigd met de gevleugelde mens
  • omdat zijn evangelie begint met de menselijke stamboom van Jezus
• Markus met de gevleugelde leeuw
  • woestijndier, omdat zijn evangelie begint met Johannes de Doper in de woestijn, en omdat er van Jezus gezegd wordt dat hij in de woestijn verbleef temidden van de wilde dieren
• Lukas met het gevleugelde rund
  • een offerdier, dat rijmt op het offer dat Zacharias in de tempel brengt aan het begin van het Lukasevangelie
• Johannes met de gevleugelde arend
  • omdat in zijn evangelie de woorden een hoge vlucht nemen en hij met scherpe blik Gods geheimen doorziet

Ingekorte weergave van de uitleg in http://www.heiligen.net/wb/evangelistensymbolen.php

In beide gebeurtenissen is Maria zelf niet “actief” aanwezig, maar wel als stille getuige.
Christus is het hoofdpersonage en anderen zijn wel actief aanwezig.
Bij de Kruisoprichting wordt zij, discreet terzijde, door Joannes ondersteund.
Bij de Kruisafname is zij als Lijdende Moeder toch manifest betrokken.